zodiacDifferentความต่างระบบจักรราศี (โหราศาสตร์ตะวันออก และ ตะวันตก)

 

มีความสับสนเรื่องหนึ่ง ที่ลุงพุฒมักต้องพบกับคำถามนี้อยู่บ่อยมาก นั่นก็คือ คำถามว่าเจ้าชะตาเป็นคนราศีอะไร ปัญหานี้ เป็นปัญหาที่มีความสลับซับซ้อนในตัวของมันเอง เพราะมันมีหลายสาเหตุ และแต่ละเหตุก็ก่อให้เกิดความเข้าใจผิดที่เมื่อรวมกันแล้ว ก็ทำให้เข้าใจผิดกันไปใหญ่ แต่ปัญหานี้โดยพื้นฐานแล้ว เริ่มต้นมาจากการกำหนดพิกัดของจักรราศี ซึ่งในโลกนี้มีอยู่ ๒ วิธี คือ วิธีของโหราศาสตร์เคลื่อนที่ ที่เรียกว่า สายนะวิธี ซึ่งเป็นวิธีการคำนวณของโหราศาสตร์ตะวันตก และ วิธีของโหราศาสตร์ไม่เคลื่อนที่ ที่เรียกว่า นิรายนะวิธี เป็นวิธีการคำนวณของโหราศาสตร์ตะวันออก (รวมทั้งโหราศาสตร์ไทยด้วย)

 

อะไรคือโหราศาสตร์เคลื่อนที่ อะไรคือโหราศาสตร์ไม่เคลื่อนที่ และอะไรที่เคลื่อนที่ ทั้งหมดที่พูดกันตรงนี้ ว่ามีการเคลื่อนที่ หรือไม่เคลื่อนที่ ก็คือ จุดเริ่มต้นของราศีเมษ ซึ่งบางทีก็เรียกว่า จุดราศีเมษ หรือจุดเมษ

 

จุดเริ่มต้นราศีเมษ หรือจุดเมษนี้ มีการอ้างอิงที่ต่างกันครับ หากดูภาพ จะเห็นพื้นที่ของกลุ่มดาวฤกษ์ราศีเมษ (Aries) และตรงบริเวณขาหน้าของรูปแกะ มีจุดตัดของเส้นสีเขียวและสีแดง และมีการเขียนไว้ด้วยตัวอักษรสีแดงว่า Vernal Equinox

 

both-equinoxจุด Equinox มีชื่อภาษาไทย (ความจริงภาษาแขก) ว่า วิษุวัต คือจุดที่ เมื่อพระอาทิตย์ขึ้นตรงกับจุดนี้ ระยะเวลาของกลางวันและกลางคืนจะยาวเท่ากัน

 

Equinox เป็นภาษาละติน มาจากคำ ๒ คำ คือ aequss ที่แปลว่า “เท่ากัน” และคำว่า nox ที่แปลว่า กลางคืน เมื่อนำมารวมกัน จึงแปลว่า “กลางคืนนานเท่ากัน” ซึ่งก็แปลว่า “กลางคืนยาวนานเท่ากับกลางวัน” นั่นเอง ส่วนคำว่า วิษุวัต แปลว่า “กลางคืนเท่ากัน” ซึ่งก็แปลตรงตัวมาจากคำว่า Equinox ก็ทำให้มีความหมายว่า “กลางคืนยาวนานเท่ากับกลางวัน” นั่นเอง

 

จุด Equinox หรือ วิษุวัต มีอยู่ ๒ จุด จุดหนึ่งจะตรงกันกับจุดที่พระอาทิตย์ขึ้นในฤดูใบไม้ผลิของประเทศในยุโรป จึงมีชื่อว่า วสันตวิษุวัต ซึ่งใช้ชื่อภาษาอังกฤษว่า Vernal Equinox ส่วนอีกจุดหนึ่ง จะตรงกันกับพระอาทิตย์ขึ้นในฤดูใบไม้ร่วง เรียกชื่อภาษาไทยว่า ศารทวิษุวัต และใช้ชื่อภาษาอังกฤษว่า Autumnal Equinox ซึ่งในที่นี้ เราสนใจที่จุด วสันตวิษุวัต หรือ Vernal Equinox ครับ

 

จุด Vernal Equinox เป็นจุดตัดกันของระนาบที่โลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ กับระนาบที่โลกหมุนรอบตัวเอง หากนึกไม่ออกนะครับ ก็ลองนึกภาพอย่างนี้นะครับ เอาโลกมาฝานตรงแนวเส้นศูนย์สูตรครับ ฝานให้เป็นแผ่นบางๆ จะเป็นแผ่นวงกลมแบนๆแผ่นหนึ่ง แล้วให้แผ่นนี้แผ่ขยายออกไปในท้องฟ้า แผ่นนี้จะแผ่ออกไปตัดกับแนวเส้นทางโคจรรอบดวงอาทิตย์ของโลก จะทำให้เกิดจุดตัด ๒ จุด ก็ ๒ จุดนี้ล่ะครับ ที่เป็นจุด Equinox หรือวิษุวัต แต่ถึงตรงนี้ยังไม่ชวนให้ปวดศีรษะเท่าไหร่ ที่ชวนปวดศีรษะมากกว่าก็คือ จุดนี้มันมีการเคลื่อนที่ได้ครับ คือ แนวจุด Equinox หรือ วิษุวัต จะเคลื่อนที่ไปในทิศทางตามเข็มนาฬิกาครับ ทั้งนี้มันเกิดขึ้นเนื่องจากว่า ในการหมุนรอบตัวเองของโลก แกนหมุนมันมีอาการส่ายด้วยครับ อาการส่ายของแกนที่โลกหมุนรอบตัวเอง ก็มีอาการเดียวกันกับการส่ายของลูกข่างครับ ใครเคยเล่นก็คงนึกภาพออก ผลก็คือ จุดตัดที่เรียกว่า Equinox ก็เคลื่อนไปด้วย ตามการส่ายของแกนโลกครับ

 

ถ้าใครไม่อยากจะเชื่อว่า จุด Vernal Eqinox หรือ วสันตวิษุวัต จะเคลื่อนที่จนสามารถสังเกตเห็นได้ ก็ลองดูวันที่และเวลาที่มีการคำนวณและจดบันทึกกันมานะครับ เทียบแค่ ๒ วัน ที่ห่างกันแค่ ๑๐ ปี ก็พอ ในปี พ.ศ. ๒๕๔๙ จุดนี้จะตรงกันกับจุดพระอาทิตย์ขึ้นในวันที่ ๒๐ มีนาคม เวลา ๑๘:๒๖ น. ตามเวลาที่กรีนิช หรือ วันที่ ๒๑ มีนาคม เวลา ๐๑:๒๖ น. ตามเวลาประเทศไทย

 

แต่พอมาเป็นปีนี้ (พ.ศ. ๒๕๕๙) เวลาผ่านไป ๑๐ ปี จุด Vernal Equinox หรือ วสันตวิษุวัต จะเคลื่อนมาอยู่ที่ วันที่ ๒๐ มีนาคม เวลา ๑๐:๒๙ น. ตามเวลากรีนิช หรือ เวลา ๑๗:๒๙ น. ตามเวลาประเทศไทย ซึ่งก็หมายความว่า โลกของเราเคลื่อนที่เข้าถึงจุดนี้เร็วขึ้น ๗ ชั่วโมง ๕๗ นาที เมื่อเวลาผ่านไป ๑๐ ปี ครับ

 
Ariesความจริงแล้ว เรื่องอย่างนี้ก็ไม่น่าจะวุ่นวายหรอกนะครับ หากว่าระบบโหราศาสตร์ของโลก จะใช้จักรราศีอิงตามกลุ่มดาวฤกษ์ที่เป็นกลุ่มดาวประจำราศีไปตามที่ควรจะเป็น แต่ในความจริงก็คือ เมื่อประมาณ ๗ ปี ก่อนคริสต์กาล ซึ่งเป็นห้วงเวลาที่จุด Vernal Equinox มาอยู่ตรงจุดเริ่มต้นของพื้นที่บนท้องฟ้า ที่กลุ่มดาวราศีเมษ (Aries) ครองอยู่ ก็เลยมีการทำกติกากันว่า จะให้จุด Vernal Equinox หรือ วสันตฤดู นี้ เป็นจุดเริ่มต้นราศีเมษด้วย และให้ถือว่าเป็นการขึ้นปีใหม่ด้วย แต่เพราะจุด Vernal Equinox มันเคลื่อนไปตามเข็มนาฬิกา มันเลยลากราศีเมษเคลื่อนที่ตามไปด้วย (ตามข้อกำหนดในข้อตกลงเมื่อ ๗ ปี ก่อนคริสต์กาล) เมื่อราศีเมษถูกลากไปได้ ราศีอื่นๆก็ลากไปด้วย (ดูรูปซ้ายมือครับ ภาพวงในที่เป็นวงกลมสีขาว เป็นจักรราศีของตะวันตก ที่ถูกจุด Vernal Equinox หรือ วสันตวิษุวัตลากไป) และเมื่อเวลาผ่านล่วงเลยมาถึงวันนี้ จุด Vernal Equinox หรือ วสันตวิษุวัตได้เคลื่อนผ่านมาประมาณ ๒๔ องศา มีผลทำให้ราศีเมษของจักรราศีของระบบนี้ ระบบสายนะ (ซึ่งตะวันตกใช้กัน) กลับมากินพื้นที่ในราศีมีนของโหราศาสตร์ทางตะวันออก (ซึ่งโหราศาสตร์ไทยใช้กันอยู่) และรวมถึงการกินพื้นที่ของกลุ่มดาว Pices ซึ่งเป็นกลุ่มดาวของราศีมี ก็กินพื้นที่อยู่ราวๆ ๘๐% ทำให้เกิดความแตกต่างกันอย่างมากในการใช้จักรราศีในการทำนาย และมีผลทำให้คำพยากรณ์อันเนื่องมาจากจักรราศีของโหราศาสตร์ตะวันตกขาดความแม่นยำ จนกระทั่งโหราศาสตร์ตะวันตกบางสำนักทิ้งจักรราศีไป เช่น โหราศาสตร์ยูเรเนี่ยน เป็นต้น

 

Aldebaranบางท่านอาจสงสัยว่า แล้วทำไมต้องมาทำกติกาตกลงกันให้มันวุ่นวายด้วย เรื่องของเรื่องก็คือ เมื่อก่อนโน้น คือ ก่อนคริสต์กาลสักประมาณ ๓,๐๐๐ ปี จุด Vernal Equinox ตัวนี้ เคยชี้ไปที่จุดเริ่มต้นราศีพฤษภ ซึ่งเป็นวันจุดเริ่มต้นของฤดูฝน ก็หากใครจำได้ วันเปิดเทอมของเด็กๆ มักจะเป็นช่วงที่ฝนเริ่มตก ตกหนัก และตกต่อเนื่องด้วย ก็ราวๆวันที่ ๑๗ พฤษภาคม ครับ (หากใครที่เป็นผู้สูงวัยสักหน่อย จะสังเกตและจดจำได้ดีกว่าเด็กรุ่นหลังๆนะครับ เพราะแต่ก่อนนี้ ฤดูกาลค่อนข้างแน่นอน เพราะยังไม่มีปัญหา Global Warming ครับ) ซึ่งจุดนี้ถูกสังเกตโดยนักบวชของอาณาจักรบาบิโลน เนื่องจากในสมัยนั้น มีการบูชาพระอาทิตย์เป็นเทพเจ้าที่ทรงพลานุภาพมากที่สุด พวกพระเลยต้องสวดมนต์บูชาพระอาทิตย์ทุกเช้า ซึ่งเป็นที่มาของการสังเกตกลุ่มดาวประจำจักรราศี ซึ่งกลุ่มดาวเหล่านี้ จะอยู่ในบริเวณเส้นขอบฟ้าในยามเช้าทั้งนั้นครับ ซึ่งพวกพระก็สังเกตเห็นว่า เมื่อใดที่พระอาทิตย์ขึ้นใกล้ๆกับดาวอัลดิเบอรานแล้วล่ะก็ เป็นการเข้าสู่ฤดูฝน ซึ่งดาวอัลดิบาราน (Aldebaran) เป็นดาวที่มีความสว่างมาก และอยู่ในกลุ่มดาวที่ถูกให้ชื่อว่า Taurus หรือ ราศีพฤษภ ดังนั้น ดาวอัลดิเบอรานจึงได้อีกชื่อหนึ่งว่า ดาวตาวัว ครับ ทำให้จุดที่พระอาทิตย์ขึ้นในกลางวันและกลางคืน ใกล้กับตำแหน่งดาวตาวัว หรือกลุ่มดาวราศีพฤษภ และเป็นการเริ่มต้นฤดูฝน เริ่มชีวิตใหม่สำหรับการเพาะปลูก ซึ่งถือว่าเป็นระบบเศรษฐกิจหลักของอารยธรรมยุคนั้น วันที่กลางวันและกลางคืนยาวเท่ากัน จึงกลายเป็นวันปีใหม่ไปด้วย

 

เมื่อกล่าวมาถึงตรงนี้ ลุงพุฒก็อยากจะบอกว่า หากเราจะสังเกต ว่าคำพยากรณ์ทางโหราศาสตร์ที่เรากำลังอ่านหรือฟังอยู่นี้ ใช้พิกัดโหราศาสตร์ตามอย่างตะวันตก หรือใช้พิกัดโหราศาสตร์ตามอย่างตะวันออก (โดยเฉพาะการดูดวงตามนิตยสารหรือวารสาร) ก็ไปสังเกตวันที่พระอาทิตย์ย้ายเข้าราศีเมษก็ได้ครับ ถ้าหากว่าในหนังสือนิตยสารหรือวารสารฉบับนั้น ระบุวันแรกของราศีเมษเป็นวันที่ ๑๓ เมษายน ก็เป็นพิกัดโหราศาสตร์ตะวันออกครับ (วันสงกรานต์ของเรา ซึ่งถือกันมาว่าเป็นวันปีใหม่ไทย และเป็นวันเฉลิงศก และเป็นวันเปลี่ยนปีนักษัตร ก็ใช้วันที่ ๑๓ เมษายน เป็นวันสงกรานต์ครับ) แต่ถ้าหากว่าเขาใช้วันที่ ๒๓ มีนาคม (หรือ ๒๒ มีนาคม หรือ ๒๑ มีนาคม) ก็เป็นการใช้พิกัดโหราศาสตร์ตะวันตกครับ (และจริงๆ ในปีนี้ ต้องเริ่มเปลี่ยนเป็นวันที่ ๒๐ มีนาคม แทนแล้วล่ะครับ)

 

ถ้าจะสังเกตกันง่ายๆ ก็สังเกตตามที่ระบุเอาไว้บนย่อหน้าก่อนหน้านี้นะครับ ง่ายที่สุดแล้ว

ลุงพุฒ
๑๑ เมษายน ๒๕๕๙
ภาพจากอินเตอร์เน็ต